Юлда сак бул… штраф

Русиядә административ хокук бозулар кодексына тагын үзгәрешләр кертелде. Владимир Путин аны имзалады инде. Һәм нәтиҗәдә шоферларга кагылышлы күп кагыйдә-кануннар үзгәрде. Иң зур үзгәрешләр дүртәү. Шуларның иң мөһиме – шоферның аек булуын тикшергәндә алкотестерның хата җибәрү ихтималы исәпкә алына. Димәк, Владимир Путин китеп торган арада, аның урынын саклап торган Дмитрий Медведевның ахмак гамәлләренең берсе бетерелә. Хәзер үпкәдән чыгарылган1 литрһавада 0,16 миллиграмм этил спирты булуга игътибар ителмәячәк. Юкса, бу гаять күп аңлашылмаучанлыклар, гаделсезлекләргә сәбәпче булган иде. Әйтик, бүген минем бер танышым машина йөртү таныклыгыннан башка йөри. Эчми ул. Әмма, ЮХИДИ инспекторы приборына өрер алдыннан корвалол капкан булган. Ә суд, бернигә дә карамый, әлеге танышымны ел ярымга җәяүлегә калдырган. Мондый гаделсезлекләр очраклары адым саен. Бу Ураза аенда, кичкә таба үзем дә өреп карадым алкотестер дигән приборга. Көне буе ураза тотып, авызыма хәтта бер тамчы су капмаган булуга карамастан прибор 0,12 промилле тирәсен күрсәтә иде. Димәк, юлда өрдетсәләр, мин дә «права»сыз каласы идем: Уразада килеш «исерек» дип табачаклар. Бу организмның үзенчәлеге.

Икенче зур яңалык: «правасы» алынганнар, аны теория буенча имтихан тапшыргач кына кире ала ала. Ә кемнәр салмыш килеш тотылса, яки медицина тикшерүе үтүдән баш тартып документсыз калса, алар өстәп медицина тикшерүе дә үтәргә тиеш.

Тагын бер зур яңалык: кайбер җитди кагыйдәләрне кабат бозган өчен җәза кырыслана. Мәсәлән, светофорда кызыл утка чыгу элеккечә кала – мең сум. Әмма шоферга бу хилафлыгы белән икенче тапкыр эләгү 5 мең сумга яки 4–6 айга «права»сыз калу белән яный.

Һәм дүртенче зур яңалык: тизлекне арттыру өчен штрафлар арта. Дөрес, хәзер шоферга 10 км/сәгать, ягъни 20 километрга кадәрге арттыру өчен штраф чәпәмиләр. Ә менә 20–40 км/сәгать белән тизлекне арттырып чапса, аңа 500 сум штраф. Минималь штраф хәзер шуның кадәр. Инде 40–60 км/сәгать артык тизлек өчен 1000 – 1500 сум, мондый хилафлык кабатланса 2000 – 2500 сум, ә рөхсәт ителгән тизлек 60–80 километрга артык булса – штраф элеккечә, тик кабатлансаң, башка вариант юк – «права»сыз каласың. Инде тиешле тизлекне 80 километрдан арттырсаң – 5000 сум штраф, яисә 6 айга җәяүле статусында каласың. Кабат эләксәң, 1 ел җәяү йөрисе.

Закон 1 сентябрьдән көченә керә. Бары тик «промилле» турындагы кагыйдә генә инде эшли башлады. Ә моңарчы 0,16 промилледән кимрәк күрсәткеч өчен машина йөртү хокукын җуйганнар, гариза язып, эшне кабат карауга куя ала.

1 сентябрьдән кертеләсе төп үзгәрешләр

Бензин арзанаймас

Русия хөкүмәте рәисе Дмитрий Медведев үзенең бензин бәяләре төшүеннән куркуын белдерде. РИА Новости хәбәренә караганда, ул Төньяк-Кавказ яшьләре белән очрашуда, Русия өчен, бензинга югары хакка караганда, аның арзанаюы куркыныч, дип белдергән. «Кызганычка каршы, бензин кыйммәтләнү, табигый икътисадый процесс. Иртәгә нефтькә бәяләр төшсә, бензин да арзанаячак. Ә бу безнең ил өчен бәла булачак» дигән ул.

Димәк, табигый байлыкларын сату хисабына гына яшәгән икътисад нефть энәсендә утырган наркоман кебек. Югары чиннар, тик шунысына аңлатма бирми, Русиянең эчке базары нефтьнең халыкара бәяләренә ни рәвешле бәйле? Әле шул ук түрәләр, бензинга хакны Европадагы, Америкадагы бәяләр белән дә чагыштыра, тик андагы яшәү дәрәҗәсе, хезмәт хаклары күләмен генә телгә алмыйлар. Аннан соң нефтькә бәя халыкара базарда арта икән инде, ник ул эчке базарда да ияреп менә, ә дөньяда очсызланганда, илебездә артык арзанаерга уйламый.

Аннан соң Җир катламында яткан табигый байлыкка бәя ни рәвешле күтәрелә? Монда энергоресурс хаклары арта, дигән аңлатма, бик үк ярашып бетми. Чөнки табыла торган шул ук нефть була бит инде энергоресурс. Аллаһы Тәгалә күтәрми бит аңа бәяне. Менә монысы гади математик күзлектән аңлашылмый торган табышмак.

Бензин хакының төшүенә өметләнү, бүген кышын кызыл кар яуганны көтү белән бер. Әле күптән түген Минэнергә бензинның экологик классын төшереп, бәясен арзанайтырга тәкъдим иткән иде. ИТАР-ТАСС хәбәренә караганда, бу киресенчә, бәяләрнең кыйммәтләнүенә генә китерергә мөмкин. Чөнки күпчелек заводлар «Евро-5» һәм «Евро-4» стандартларына күчте. Аларга «Евро-3» классына кире кайту өчен җиһазларны үзгәртергә кирәк булыр иде. Аннан соң Ростехнадзор рөхсәте дә кыйммәткә төшә. Боларның барысы да соңгы продукт хакында чагылачак. Экспертлар фикеренчә, җитештерүне нәтиҗәле арттыру өчен АИ-80 маркалы бензинга күчү генә отышлы булачак. Әмма бензин маркаларын төшерү экологик проблемаларны да кискенләштерәчәк.

Кызганычка каршы, Русиядә халык мәнфәгатьләрен кайгырта торган рәтле тәкъдимнәр сирәк яңгырый. Минэнергоның бу соңгы инициативасын да шундый җүләр тәкъдим дияргә була.

Юлда өстәмә «салым»

Төмәннең Эчке эшләр министрлыгы идарәсе начальнигы Владимир Рябенко регионда тикшерү эшләре алып барган комиссия нәтиҗәләр чыгарганчы ук эчке эшләр органыннан эштән китте. Әлеге комиссия бирегә ЮХИДИ хезмәткәрләренең ришвәтчелек белән шөгыльләнүе турындагы шикаятьләрне тикшерергә килгән.

Июль башында Төмән өлкәсе ЮХИДИының 148 инспекторы Эчке эшләр министры В. Колокольцевка һәм президент хакимиятенә гамәлдәге акча җыю схемасын фаш итеп ачык хат язганнар иде. Аны имзалаучылар сүзләренә караганда, ЮХИДИның һәр инспекторы башта шоферлардан законсыз акча җыярга, аннан 1 сменага автопатрульдән мең ярымышар сум җитәкчелеккә кертергә тиеш була. Инде ДПС полкы командиры Сергей Беседин тоткарланган. Хат авторлары раславынча, аңа шул «салым»нар ай саен 1 ротадан гына да 450 мең сум акча җыярга булышкан. Ә инде баш чин Владимир Рябенкога килгәндә, аны Бесединны яклауда гына түгел, үз кул астында эшләүчеләр белән тупас мөгамәләдә дә булуыннан зарланалар.

Эчке эшләр министрлыгында әлеге хаттагы фактларны тикшерү барышында, аның бер өлеше инде расланганлыгы әйтелә. Әмма тикшерү тәмамланмаган булса да, Төмән шәһәре Эчке эшләр идарәсе начальнигы, полиция полковнигы Владимир Рябенко, алга таба эштән китү нияте белән, 8нче августтан чираттагы отпускыга гариза язган. Дөрес, ул урамда калмаячак. Аның ташламалы пенсия алу өчен хезмәт стажы бар. Туплаган «салым»нары да җитәрлектер.

Сәхифәне Илфат ФӘЙЗРАХМАНОВ әзерләде.